Giải mã hiện tượng “thừa lái, thiếu lái” và cách xử lý HIỆU QUẢ

Nhiều người hầu như chưa bao giờ nghe đến cụm từ thừa lái và thiếu lái trong lái xe ô tô. Hiện tượng thừa lái, thiếu lái luôn xảy ra trong các khúc cua và mức độ nghiêm trọng của nó tùy thuộc vào kỹ năng điều khiển và khả năng làm chủ tốc độ của người lái.

Thừa lái - thiếu lái là một hiện tượng nguy hiểm thường hay xảy ra với những tài xế mới biết lái xe. Trường hợp này sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng của tài xế khi không khống chế được chiếc xe.

Xét về mức độ nguy hiểm của nó, mọi người phải biết về khái niệm này để có sự phòng bị và kỹ năng khi gặp tình huống.

I. Hiện tượng thiếu lái

1. Thiếu lái (Understeer) là gì?

Thiếu lái được hiểu đơn giản là khi vào đoạn đường cua, chiếc xe không ôm cua theo ý muốn của người lái, và có xu hướng đi theo đường thẳng, chệch ra hướng ngược lại của vòng cua.

Thiếu lái được xem là tính chất đặc trưng của những xe có dẫn động cầu trước.

Những xe dẫn động 4 bánh khi vào cua với tốc độ quá nhanh khiến 2 bánh trước là 2 bánh lái cũng là bánh dẫn động từ đó mất độ bám, khiến chiếc xe bị chệch hướng đi.

>>> Ôm cua đối với tài xế lâu năm, dày dạn kinh nghiệm không phải là vấn đề lớn. Nhưng với các "tài mới", kỹ thuật ÔM CUA AN TOÀN khi lái ô tô là một vấn đề NAN GIẢI, do chưa cảm nhận được không gian, tốc độ và ước lượng được góc đánh lái.

2. Làm sao biết khi xe ô tô bị hiện tượng thiếu lái?

Muốn phát hiện xe ô tô bị thiếu lái dựa vào góc trượt của mặt lốp, đây là yếu tố quan trọng xác định được hiện tượng xe thiếu lái.

Khi vào cua, xe sinh ra lực ma sát và phản lực đối với hướng chuyển động trên bề mặt tiếp xúc chính của lốp với mặt đường.

Những lực này tạo nên sự biến dạng của vùng tiếp xúc của lốp với mặt đường từ đó tạo nên góc ngược với góc cua xe của bạn. Và góc trượt này được tạo bởi đường biến dạng lốp xe và hướng chuyển động cả xe.

So sánh góc trượt mặt lốp giữa hai bánh trước và hai bánh sau, bạn sẽ dễ dàng xác định được hiện tượng là thiếu hay thừa lái.

• Góc trước = góc sau: xe đủ lái
• Góc trước > góc sau: xe thiếu lái
• Góc trước < góc sau: xe thừa lái

3. Cách xử lý khi xe bị thiếu lái

Nguyên nhân của thiếu lái là do bánh trước mất độ bám với mặt đường nên cách khắc phục là làm cách khiến hai bánh trước lấy lại độ bám với mặt đường.

Khi phát hiện bị thiếu lái, tài xế nên giảm tốc xe nhằm để bánh xe không bị trơn trượt, giảm quán tính, làm bằng cách nhả chân ga để xe từ từ giảm tốc độ.

Không nên phanh gấp trong trường hợp này, vì phanh gấp sẽ xảy ra hiện tượng bó cứng phanh và đưa 2 bánh xe trước trở về trạng thái mất ma sát với mặt đường hay nói cách khác là phản tác dụng.

>>> Khi xe bị thiếu lái, tài xế phanh gấp gây phản tác dụng, xe sẽ trượt dài gây ra hậu quả khôn lường, ĐẶC BIỆT là các đoạn đường đèo dốc. Do đó, bạn nên tìm cách đỗ xe trên dốc tránh TRƯỢT XE để đảm bảo AN TOÀN cho bản thân và người trên xe.

Tiếp theo đánh vô lăng đúng hướng giảm thiểu hậu quả của hiện tượng thiếu lái bằng cách đánh vô lăng về hướng thẳng lái để giảm căng thẳng cho hai bánh trước.

Sau đó bạn cảm nhận được xe bắt đầu lấy lại độ bám với mặt đường thì bắt đầu đánh lái nhiều hơn về phía ôm cua.

Những loại xe ngày nay có thể sử dụng hệ thống chống bó cứng phanh ABS khi vào đường cua với tốc độ cao sẽ khắc phục được tình trạng thiếu lái.

II. Hiện tượng thừa lái

1. Thừa lái (Oversteer) là gì?

Chúng ta có thể hiểu thừa lái là người đánh lái không nhiều nhưng xe lại chuyển hướng quá nhanh và đột ngột.

Tệ hại nhất thừa lái còn khiến xe chuyển động quay ngang và khiến xe bị lật. Hiện tượng thừa lái xuất hiện khi đột ngột dồn ga vào lúc vừa thoát khỏi khúc cua.

2. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng thừa lái (dư lái)?

Hiện tượng thừa lái xảy ra là do xe vào cua, bánh sau bị trượt và không còn khả năng bám vào đường và khiến xe trượt thẳng theo quỹ đạo cũ.

Thừa lái xảy ra còn do nguyên nhân xe đi trên đoạn đường trơn hoặc cua xe quá gấp, tăng ga sớm, giảm ga hoặc dừng đột ngột ở giữa khúc cua.

Khi tài xế dừng xe đột ngột, khiến mũi xe chúi xuống, dồn trọng lượng chính lên giảm xóc trước và hai bánh trước. Lúc này, hai bánh sau mất độ bám ma sát, đuôi xe theo quán tính sẽ văng hình vòng cung.

>>> THAM KHẢO NGAY: Kỹ thuật ĐI CUA, ĐI DỐC, ĐI HẺM, ĐƯỜNG LẦY giúp tài xế lái xe DỄ DÀNG chuyển hướng, điều khiển xe theo đúng lộ trình mong muốn.

3. Cách khắc phục hiện tượng thừa lái

Cách khắc phục tình trạng thừa lái không hề đơn giản, rất khó để điều khiển, người lái có thể tham khảo những cách sau:

• Giảm tốc độ trước khi phanh xe.
• Sử dụng hệ thống giảm lực, hoặc tác động lực phanh khác nhau lên hai bánh sau.
• Điều khiển vô lăng, chân ga và phanh đúng lúc. Điều này giúp cân bằng tối đa góc biến dạng của lốp trước và lốp sau, tăng ma sát bánh sau trên mặt đường và hạn chế phanh gấp khi vào giữa cua.
• Có thể sử dụng kỹ năng đánh lái ngược để kiểm soát văng đuôi tối đa khi vào khúc cua.

III. Cách đề phòng thừa lái và thiếu lái

Để phòng ngừa tình trạng thừa lái và thiếu lái diễn ra, tài xế nên thực hiện những điều sau:

• Kiểm tra độ mòn của lốp xe, hơi trong lốp phải đạt chuẩn
• Khi phát hiện đường trơn cần giảm tốc độ, không vào cua quá gấp.
• Tuyệt đối giữ kiểm soát, tránh phanh gấp hay ngắt hoặc nhấn ga đột ngột khi cua xe.
• Duy trì các hệ thống hỗ trợ ổn định thân xe điện tử như ESP/VSC/VSA/DSC… khi di chuyển (kể cả trong điều kiện đường xá bình thường).

>>> Đường đèo dốc vẫn luôn là THỬ THÁCH với nhiều tài xế kể cả những tay lái chuyên nghiệp. BỎ TÚI NGAY: BÍ KÍP lái xe đường đèo AN TOÀN nhất - Đây là kinh nghiệm XƯƠNG MÁU do xế già chia sẻ.

Hiện tượng thừa lái và thiếu lái vô cùng nguy hiểm đối với người tài xế, rất có thể xảy ra trường hợp lật xe hoặc lao xuống đèo.

Vì vậy mỗi tài xế khi lái xe đều phải tìm hiểu kỹ năng lái xe an toàn hơn.

>>> NGUỒN: TỔNG HỢP